„Biblioteka w środowisku wielokulturowym” – pod takim hasłem w lutym i marcu 2026 roku odbyły się szkolenia dla bibliotekarek i bibliotekarzy zrealizowane w ramach projektu „LiBri”. Przygotowaliśmy je z myślą o zespołach bibliotek, które na co dzień stają przed coraz częstszymi wyzwaniami związanymi z obsługą osób pochodzących z różnych krajów i kręgów kulturowych oraz z komunikacją z takimi osobami. Szkolenia składały się z dwóch części: teoretycznej w formie webinarium oraz warsztatowej (stacjonarnej). Szkolenia zrealizowaliśmy w 10 miastach w całej Polsce. Wzięło w nich udział ponad 130 osób.
Podczas szkoleń omawialiśmy różne role i funkcje biblioteki publicznej w kontekście migracji, korzystając z wniosków z badań (diagnozy potrzeb) przeprowadzonych przez partnerstwa lokalne w 5 krajach projektu „LiBri”. Badania wykazały miedzy innymi, że wiele osób z doświadczeniem migracji nie postrzega bibliotek jako miejsc, z których mogą korzystać, a bariera językowa pozostaje największą przeszkodą w integracji.
Przedstawiliśmy podstawowe pojęcia dotyczące migracji, mówiliśmy o przyczynach migracji, aktualnej sytuacji prawnej obywateli państw trzecich w Polsce, szoku kulturowym, jakiego doświadczają osoby migrujące i przyjmowanych przez takie osoby strategiach akulturacji. Omawialiśmy różne koncepcje wzorców kulturowych i zależności pomiędzy nimi, jak wymiary kultury Geerta Hofstedego czy teorię kultur niskiego i wysokiego kontekstu Edwarda T. Halla.
Podczas szkoleń stacjonarnych zajmowaliśmy się praktycznymi aspektami pracy i komunikacji w środowisku wielokulturowym. Osoby uczestniczące analizowały poszczególne aspekty różnic kulturowych, jak podejście do czasu, władzy, przynależności do wspólnoty czy komunikacji, które mogą prowadzić do nieporozumień w codziennej pracy w bibliotece.
Zaproponowaliśmy również pracę ze scenariuszami – opisami konkretnych sytuacji, które mogą wystąpić w bibliotece przy okazji kontaktu z osobami z różnych kręgów kulturowych. Uczestnicy i uczestniczki odgrywali scenki, a następnie wspólnie zastanawiali się nad tym, co się wydarzyło, z czego wynikało nieporozumienie i jakie rozwiązania można zaproponować.
Kolejnym poruszanym przez nas tematem była przestrzeń biblioteki jako komunikat. Rozmawialiśmy o projektowaniu biblioteki jako miejsca budzącego zaufanie, o komunikacji wizualnej, elementach otoczenia, które sprzyjają poczuciu bezpieczeństwa oraz takich, które tworzą niewidzialne bariery.
Celem naszych szkoleń była pomoc w rozwoju kompetencji bibliotekarek i bibliotekarzy pracujących z osobami z doświadczeniem migracji, w zróżnicowanym środowisku kulturowym. Dla wielu osób był to pierwszy kontakt z edukacją międzykulturową w kontekście pracy biblioteki. Jak wynikało z naszych rozmów, było to potrzebne doświadczenie.
Obejrzyj nagranie webinarium z 1. częścią szkolenia:
